تورم اقتصادی و دلایل آن در ایران

تورم اقتصادی و دلایل آن در ایران

تورم اقتصادی و دلایل آن در ایران


قیمت پراید در سال 1390 از حدود هشت میلیون تومان و در سال 1397 حدودا بالای 70 میلیون تومان بوده است. این افزایش قیمت نه تنها برای خودرو بلکه برای تمامی کالا ها و خدمات تولید شده در ایران، اعم از صنعت، کشاورزی، مواد خوراکی، ساختمان و… رخ داده است.

پس از جنگ جهانی اول شرایط قیمتی بسیار بدی بر آلمان حاکم شد، مثلا قیمت یک روزنامه 0.3 مارک بود در حالی که دو سال بعد این قیمت تقریبا دویست هزار برابر شد. این افزایش قیمت شدید در زمینه تمامی کالا ها و خدمات اتفاق افتاد، این امر در بروز جنگ جهانی دوم بی تاثیر نبود. اگر افزایش سطح قیمت ها همیشگی و سیر افزایشی داشته باشد تورم نامیده می شود.

مثلا اگر به خاطر خشکسالی و موقتی قیمت کالایی افزایش یابد تورم محسوب نمی شود. تورم یعنی افزایش سطح عمومی قیمت ها به صورت مستمر، اگر سطح دستمزد ها هماهنگ با تورم افزایش نیابد باعث کاهش ارزش پول و قدرت خرید می شود، این امر بر بسیاری از فعالیت های اقتصادی، سیاسی و حتی فرهنگی جامعه تاثیر مخرب دارد  و چه بسا عدم کنترل آن باعث فروپاشی اقتصاد و بی ثباتی سیاسی کشور گردد.

به عنوان مثال، کشور هایی مانند آلمان و شوروی که تورم های کنترل نشده موجب بروز ابر تورم ها و بانی جنگ و فروپاشی سیستم اقتصادی در آنان شد. چه توضیحی بهتر از احتمال فروپاشی سیستم اقتصادی می تواند اهمیت تورم را گویا باشد.

تورم اقتصادی:

به صورت کلی دو دیدگاه در مورد بروز تورم وجود دارد:

فشار تقاضا:

از دیدگاه فریدمن افزایش سطح قیمت ها و ایجاد تورم بخاطر فشار تقاضا می باشد. طبق این دیدگاه هنگامی که تقاضا افزایش یابد، منحنی تقاضا به سمت بالا منتقل می شود، مطابق شکل زیر سطح محصول و قیمت افزایش می یابد.

صاحبان عوامل تولید با افزایش قیمت محصول، قیمت نهاده های خود را بالا می برند که افزایش هزینه های تولید و انتقال منحنی عرضه به سمت چپ را در پی دارد، در نتیجه قیمت ها در بلند مدت بیش از قبل افزایش می یابند در حالی که سطح تولید نسبت به تعادل اولیه افزایش چندانی نخواهد داشت چرا که طبق فرض پولیون اقتصاد در اشتغال کامل قرار دارد، بنابراین فشار تقاضا موجب بروز تورم می شود.

این نگرش در گذشته در کشور های غربی تجربه شده است اما در ایران با توجه به ظرفیت تولیدی استفاده نشده و وجود بیکاری افزایش تقاضا تاثیر موثری بر تورم نخواهد داشت.

پیشگامان بی نهایت مطالعه مقاله طرح کسب و کار را به شما عزیزان پیشنهاد می کند.

تورم ناشی از فشار تقاضا

تورم ناشی از فشار تقاضا

فشار هزینه:

طبق این دیدگاه افزایش قیمت نهاده های تولید یا کاهش بهره وری تاثیر خود را از طریق افزایش قیمت نهایی و کاهش میزان تولید نمایان می کند. با گران شدن عوامل تولید هزینه های تولید بالا رفته و منحنی عرضه به سمت چپ و بالا منتقل می شود، مطابق شکل زیر میزان تولید نسبت به قبل کاهش و میزان قیمت افزایش یافته است.

مطالعه مقاله  مقدمه ای بر روش مونت کارلو

به دلیل کاهش عرضه مازاد تقاضا در بازار به وجود می آید و این به نوبه خود موجب افزایش سطح قیمت ها و بروز تورم می شود، تورم ناشی از کاهش عرضه را رکود تورمی می نامند. نمونه این نوع تورم در دهه 1970 در کشور های صنعتی به دلیل افزایش قیمت نفت اتفاق افتاد.

پیشگامان بی نهایت مطالعه مقاله تحلیل داده را به شما عزیزان پیشنهاد می کند.

تورم ناشی از فشار هزینه

تورم ناشی از فشار هزینه

دلایل تورم در ایران:

در کشور ایران یکی از مسائل مهم که نظر تمام اقتصاد دانان را به خود جلب کرده است، تورم می باشد که از موارد مختلفی ناشی می شود و در ادامه به آنها پرداخته شده است:

تورم ناشی از فشار هزینه:

متاسفانه کشور ایران تقریبا در تمام بخش های اقتصادی، هزینه های تولید روند افزایشی و سریعی داشته اند. این امر باعث بروز تورم دامن گیر و افزایش سطح قیمت محصولات نهایی نسبت به بازار های بین المللی و به تبع کاهش رقابت پذیری بازار ایران شده است. کاهش رقابت در بازار به نوبه خود موجب استعداد های دیگری برای بروز تورم می باشد.

تورم ناشی از قیمت گذاری دلخواه:

در ایران به دلیل نبود نظارت کافی و رها بودن قیمت ها، فروشندگان کالا و خدمت به منظور رسیدن به درآمد بیشتر اقدام به افزایش خودسرانه و غیر قانونی قیمت محصولات خود می کنند. این کار در ایران بسیار رایج است و فروشندگان مختلف به صورت ناهماهنگ و غیر همزمان قیمت ها را بالا می برند. این افزایش مداوم قیمت ها باعث بروز تورم می شود.

قدرت قیمت گذاری این عوامل از نبود رقابت سالم در بازار ایران ناشی می گردد. در این مورد صنعت خودروسازی ایران مثالی کاملا ملموس برای همه مردم است.

کسری بودجه دولت:

با توجه به اینکه اقتصاد ایران یک اقتصاد دولتی است و دولت بزرگ ترین مصرف کننده به حساب می آید، بیشترین ضرر را هنگام تورم متحمل شده و دچار کسری بودجه می شود، اما به دلیل عدم وجود  نظام مالیاتی کارآمد دولت قادر به جبران کسری بودجه از محل درآمدهایش نیست و اقدام به استقراض از بانک مرکزی و چاپ پول می کند.

این کار باعث افزایش پایه پولی و افزایش تزریق پول به اقتصاد و به تبع افزایش نقدینگی در بازار می شود و چون نقدینگی بیشتر از میزان تولید است تورم تشدید می شود. در واقع دولت با چاپ پول مخارج خود را جبران می کند.

اما این کار فریبکارانه است، زیرا باعث کاهش ارزش پول در دست مردم می شود و به مثابه مالیاتی است که از تمام مردم گرفته شده است، به همین دلیل این نوع تورم را مالیات تورمی می نامند.

مطالعه مقاله  ارزیابی ریسک‌‌های بنگاه‌‌های اقتصادی

وجود بخش نا مولد وسیع در اقتصاد ایران:

منظور بخش هایی است که در ایجاد تولید ملی نقشی ندارند اما دارای سهم  قابل توجهی از درآمد ملی هستند. این بخش با کاهش درآمد بخش تولیدی باعث افزایش قیمت ها کاهش کارایی می شود. این  بخش در اقتصاد سوار بر بی ثباتی های اقتصادی، نقدینگی، رانتی و عدم نظارت، درآمد کلانی کسب می کند و حتی متناسب با درآمدشان مالیات نمی پردازند، این بخش با چند برابر کردن قیمت ها درآمد کسب می کنند مانند دلالی در بخش مسکن.

عدم نظارت بر صادرات کالا های اساسی مردم:

در طی سال های اخیر ایران جهت ساخت زیر ساخت های کشور های همسایه اقدام به صادرات حجم زیادی از مواد تولیدی اعم از مصالح ساختمانی، صنایع فولاد، سوخت و حامل های انرژی کرده است در نتیجه کمبود کالای صادراتی در داخل باعث افزایش قیمت آن برای مصرف کننده و از طرف دیگر بالا بودن درآمد ارزی ناشی از صادرات کالا، صادر کننده را به افزایش قیمت کالا ها برای مصرف کننده داخلی ترغیب می کند. این رخداد برای بسیاری از محصولات اساسی مردم مانند محصولات غذایی صورت گرفته است.

ارزش افزوده غیر منطقی:

هنگامی که شرکتی روی کالای واسطه ای یا خام کاری انجام می دهد، هزینه خدمت خود را به صورت ارزش افزوده به قیمت اولیه می افزاید. در ایران متاسفانه به دلیل نبود نظارت کافی بسیاری از تولید کنندگان به بهانه های مختلف قیمت کالا ها را به صورت غیر منطقی و ناعادلانه افزایش می دهند.

این کار در سطح وسیع موجب افزایش سطح قیمت ها و بروز تورم می گردد. افزایش قیمت سیمان در روز های اخیر مثال خوبی در این مورد است، این شرکت ها به بهانه افزایش قیمت پاکت بسته بندی سیمان، قیمت سیمان را چند برابر کرده اند، این در حالی است که قیمت سیمان فله نیزبه همان میزان افزایش پیدا کرده است.

تعدیل بیش از حد قیمت ها:

اکثر بنگاه ها در کشور هایی با اقتصاد سالم قیمت هایشان را سالانه یا حتی برای چند سال تعیین می کنند، اما در کشور هایی با اقتصاد نا سالم این تعدیل ها چندین بار طی سال انجام می شود. هنگام بروز ابر تورم ها این تعدیل ها روزانه انجام می گیرد، تعدیل قیمت ها هزینه هایی برای بنگاه ها در پی دارد اما بنگاه ها برای هماهنگ شدن با سایر قیمت های بازار مجبور به تعدیل هستند، این تعدیل ها که به خاطر تورم ایجاد شده اند باعث تشدید تورم شده و این چرخه تکرار می شود.

برای درک این موضوع در ایران کافیست سری به فروشگاه مواد غذایی بزنید و قیمت ها را ببینید، هفته بعد همین کار را انجام دهید تا به صورت ملموس افزایش قیمت ها را طی یک هفته مشاهده کنید.

مطالعه مقاله  رابطه حجم معامله با قیمت سهام

شاخص های اندازه گیری تورم:

با توجه به اهمیت تورم، محاسبه تورم و تعدیل متغییر های اقتصادی به وسیله آن جهت برنامه ریزی و بهبود وضعیت اقتصادی بسیار مهم است. پیش بینی و محاسبه تورم در آینده کاری بس مشکل است، زیرا کالا ها و خدمات با نرخ های مختلف و در زمان های مختلف تغییر قیمت می دهند.

به طور کلی چند شاخص های مختلفی وجود دارد که کشور ها معمولا برای محاسبه تورم از آنها استفاده می کنند، در اینجا ما به صورت مختصر سه شاخص پر کاربرد را  معرفی می کنیم.

پیشگامان بی نهایت مطالعه مقاله فرضیه بازار کارا را به شما عزیزان پیشنهاد می کند.

شاخص قیمت مصرف کننده

شاخص قیمت مصرف کننده (CPI):

این شاخص در ایران توسط بانک مرکزی و مرکز آمار ایران تهیه می شود. آنها با استفاده از قیمت کالا و خدمات موجود در سبد خانوار هزینه این سبد را محاسبه و آن را با هزینه سال پایه مقایسه می کنند. تورم در این روش درصد تغییر در CPI نسبت به دوره قبل است.

شاخص قیمت تولید کننده (PPI):

این شاخص روش مناسبی برای اندازه گیری تغییرات هزینه به ویژه در بخش صنعت است، این شاخص در واقع هزینه تولید یک سبد را در نظر می گیرد که شامل کالا های واسطه ای و خام نیز می باشد و افزایش در این شاخص می تواند هشداری برای بروز رکود و تورم در آینده باشد.

شاخص ضمنی GDP:

شاخص ضمنی قیمت یکی از پرکاربرد ترین شاخص های مورد توجه اقتصاددانان و سیاست مداران است. این شاخص تغییرات قیمت تمامی کالا ها و خدمات تولید شده در داخل کشور را به خوبی نشان می دهد.

پیشگامان بی نهایت مطالعه مقاله رابطه حجم معامله با قیمت سهام را به شما عزیزان پیشنهاد می کند.

شاخص قیمت مصرف کننده

انتخاب هر کدام از این شاخص ها بستگی به هدف محاسبه تورم و نوع متغیر ها دارد. اگر چه شاخص ها روند قیمت ها را در گذشته نشان می دهند اما برای پیش بینی روند قیمت ها در آینده نیز کاربرد دارند، این کار برای برنامه ریزی های اقتصادی ضروری است.

راه حل های مهار تورم در اقتصاد ایران:

  • اصلاح سیستم نظارت و مدیریت در اقتصاد ایران
  • به کار گماردن افراد متخصص و با تجربه بدون در نظر گرفتن جناح گیری های سیاسی
  • استقلال بانک مرکزی
  • ایجاد فضای رقابتی و رفع انحصار
  • واگذاری بخش های دولتی به بخش خصوصی
  • حذف رانت و واسطه گری جهت تقویت تولید و حمایت از مصرف کننده
  • مدیریت صادرات و واردات کالا ها
  • محدود کردن بخش نا مولد

نگارش: رازق نقی زاده

به منظور کسب اطلاعات بیشتر، مطالعه مقاله مدیریت مالی و بودجه را به شما عزیزان پیشنهاد می نماییم.

جهت بهره مندی از تمامی خدمات طرح توجیهی با شماره 09371639243 تماس بگیرید.

مقالات مالی و اقتصادی

استراتژیامکان سنجیبازاربازاریابیبودجه ریزیتورمتورم اقتصادیتورم اقتصادی و دلایل آن در ایراندادهروش سنتیریسکطرح توجیهی

Pid__irAuthor posts

پیشگامان توسعه بینهایت با بیش از چند دهه تجربه، متخصص در ارائه انواع طرح های توجیهی فنی- اقتصادی (امکان سنجی) با استفاده از بروز ترین نرم افزار های داده کاوی و بر پایه اقتصاد داده محور و تحلیل داده های کلان، آماده هوشمند سازی و تحلیل کسب و کارهای شما عزیزان می باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *